در محاسبه‌گر AHP سایت DecideHub، اسلایدر و ماتریس دو روش ورود همان مقایسه‌های زوجی‌اند، نه دو روش متفاوت محاسبه. اگر جهت و شدت ترجیح یکسان باشد، ماتریس عددی، وزن‌ها و نسبت سازگاری نیز یکسان خواهند بود.
اسلایدر برای خواندن هر مقایسه به‌صورت جداگانه مناسب است؛ ماتریس برای دیدن روابط سطر و ستون در کنار هم. انتخاب حالت را بر اساس شیوهٔ کار خودتان انجام دهید، نه تصور دقت بیشتر یکی از آن‌ها. برای اصل روش، آموزش AHP با مثال عددی را ببینید.
مقایسهٔ سریع اسلایدر و ماتریس
| موضوع | اسلایدر | ماتریس |
|---|---|---|
| نمایش | هر جفت در یک ردیف مستقل | همهٔ عوامل در یک جدول |
| ورود ترجیح | حرکت به سمت عامل ترجیح‌داده‌شده و انتخاب شدت | انتخاب عامل مهم‌تر و شدت در خانهٔ بالای قطر |
| رابطهٔ معکوس | سیستم از قضاوت شما می‌سازد | در خانهٔ مقابل نمایش داده می‌شود |
| کاربرد مناسب | مرور سؤال‌ها و معنی ترجیح | بازبینی هم‌زمان روابط چند عامل |
| محاسبهٔ وزن و CR | بر پایهٔ همان قضاوت‌های ذخیره‌شده | بر پایهٔ همان قضاوت‌های ذخیره‌شده |
در حالت اسلایدر چطور مقایسه کنیم؟
نام دو عامل در دو طرف هر ردیف آمده است. نقطهٔ میانی یعنی شدت ۱ یا ترجیح برابر؛ حرکت به سمت یکی از نام‌ها، آن عامل را ترجیح می‌دهد و شدت را افزایش می‌دهد. پس از تغییر، جملهٔ زیر اسلایدر را بخوانید تا مطمئن شوید عامل درست را انتخاب کرده‌اید.
برای مثال، اگر قیمت با شدت ۳ بر کیفیت ترجیح دارد، اسلایدر را به سمت قیمت و شدت ۳ ببرید. اگر کیفیت با همین شدت ترجیح دارد، به سمت کیفیت بروید. هر دو شدت ۳ دارند، اما جهت آن‌ها متفاوت است و نتیجهٔ یکسانی نمی‌دهند.
قرار گرفتن اولیهٔ اسلایدر در وسط به معنی پاسخ ثبت‌شده نیست. تا زمانی که متن «مقایسه نشده» نمایش داده می‌شود، آن جفت هنوز پاسخ ندارد. برای اعلام برابری نیز باید پاسخ ثبت کنید؛ می‌توانید در حالت ماتریس مقدار ۱ را انتخاب کنید یا اسلایدر را تغییر دهید و به مرکز برگردانید.
در حالت ماتریس، سطر و ستون چه معنایی دارند؟
خانهٔ ماتریس نشان‌دهندهٔ ترجیح عامل سطر نسبت به عامل ستون است. اگر قیمت با شدت ۳ بر کیفیت ترجیح دارد، خانهٔ سطر قیمت و ستون کیفیت مقدار 3 و خانهٔ معکوس مقدار 1/3 می‌گیرد.
| عامل سطر / ستون | قیمت | کیفیت |
|---|---|---|
| قیمت | 1 | 3 |
| کیفیت | 1/3 | 1 |
بنابراین 3 و 1/3 دو ترجیح متفاوت‌اند، نه دو شیوهٔ نوشتن یک عدد. اگر کیفیت را بر قیمت ترجیح دهید، جای این دو مقدار عوض می‌شود.
در رابط سایت، خانه‌های بالای قطر اصلی قابل انتخاب‌اند. منوی همان خانه، نام عامل مهم‌تر و شدت را نشان می‌دهد؛ مجبور نیستید کسر را دستی تایپ کنید. قطر اصلی همیشه ۱ است و خانه‌های پایین قطر به‌صورت خودکار از معکوس قضاوت ساخته می‌شوند.
مقایسهٔ معیار با مقایسهٔ گزینه چه فرقی دارد؟
برای معیارها سؤال این است: «نسبت به هدف تصمیم، قیمت مهم‌تر است یا کیفیت؟» برای گزینه‌ها سؤال عوض می‌شود: «فقط از نظر کیفیت، تأمین‌کنندهٔ A ترجیح دارد یا B؟» هنگام تغییر معیار، دلیل ترجیح گزینه‌ها نیز ممکن است تغییر کند.
مثلاً برتری A از نظر قیمت به معنی برتری آن از نظر کیفیت نیست. قبل از پاسخ، نام معیار فعال را بررسی کنید. در مثال انتخاب تأمین‌کننده ورودی‌های جداگانهٔ قیمت، کیفیت و تحویل آمده‌اند.
آیا با تغییر حالت، اطلاعات پاک می‌شود؟
تغییر بین «اسلایدر» و «ماتریس» در همان بخش، قضاوت‌های شما را پاک نمی‌کند؛ دو رابط به همان داده‌ها متصل‌اند. می‌توانید با اسلایدر پاسخ بدهید و سپس در ماتریس، جهت ترجیح و معکوس‌ها را کنترل کنید. این تغییر حالت را با شروع تحلیل جدید یا حذف معیارها اشتباه نگیرید.
اشتباه‌هایی که قبل از محاسبه باید بررسی کنید
- برعکس وارد کردن ترجیح: نام عامل مهم‌تر در جملهٔ اسلایدر یا منوی ماتریس را بخوانید.
- اشتباه گرفتن برابری با پاسخ ندادن: در ماتریس «—» و در اسلایدر «مقایسه نشده» یعنی هنوز پاسخ ثبت نشده است.
- تفسیر عدد به‌عنوان واحد واقعی: شدت ۵، ترجیح قوی را بیان می‌کند؛ الزاماً پنج برابر قیمت یا کیفیت نیست.
- نادیده گرفتن خانه‌های تکمیل‌نشده: همهٔ مقایسه‌های لازم را پاسخ دهید، نه فقط جفت‌هایی که تفاوتشان واضح است.
- انتخاب بر اساس CR به‌تنهایی: نسبت سازگاری CR هماهنگی قضاوت‌ها را می‌سنجد، نه درستی داده‌ها یا تضمین رتبه‌بندی.
کدام حالت را برای شروع انتخاب کنیم؟
اگر تازه با مقایسهٔ زوجی آشنا شده‌اید، از اسلایدر شروع کنید و جملهٔ هر قضاوت را بخوانید. اگر جدول مقایسه‌های آماده دارید یا می‌خواهید سطرها و ستون‌ها را کنار هم بررسی کنید، ماتریس انتخاب مناسبی است. مهم این است که جهت و شدت ترجیح را درست وارد کنید.
اکنون محاسبه‌گر آنلاین AHP را باز کنید، یک مقایسه با شدت ۳ ثبت کنید و حالت را عوض کنید. همان ترجیح باید در رابط دوم هم دیده شود. این یک بررسی ساده برای اطمینان از فهم درست ورودی‌هاست.